Nói về thằng Vinicius, ai hay xem bóng đá đều hiểu, hình như cả thế giới đều cay cú nó hay sao ấy. Cứ mỗi lần nó chạm bóng là y như rằng bị triệt hạ, bị nhắm vào, bị đổ lỗi. Cảm giác như nó không có ngoại lệ nào trong cái luật chơi thô bạo đó. Hỏi nó có oan không? Tôi thấy nó giống hệt cái tình cảnh của mình ngày xưa, cái thời còn cắm đầu cắm cổ làm trong cái ngành CNTT này.
Câu chuyện của tôi nó cũng hỗn độn và cay đắng y chang vậy, và đó chính là cái hành trình mà tôi đã trải qua, từ đầu đến cuối, để hiểu được cái sự thật “không có ngoại lệ” nó đáng sợ đến mức nào.
Hành trình dọn dẹp cái mớ hỗn độn “đa ngôn ngữ”
Tôi bước vào công ty cũ với vai trò là người được giao nhiệm vụ gọi là “tối ưu hóa hệ thống”. Nghe thì oai lắm, nhưng thực chất là đi nhặt rác và vá víu cái đống code người ta bỏ lại. Công ty đó không chọn một ngôn ngữ nào làm chủ đạo đâu các ông ạ, nó chọn tất tần tật. Cứ cái gì mới, cái gì hot là đâm đầu vào dùng, chẳng cần biết hậu quả.
-
Cái nền tảng back-end chính: Viết bằng Go. Tưởng ngon lành, tốc độ, nhưng đụng đến cái gì phức tạp hơn CRUD cơ bản một chút là bắt đầu hở ra, thiếu thư viện, thiếu công cụ.
-
Cái phần xử lý thanh toán, mấy cái hệ thống cũ: Lại là Java Spring Boot, nặng nề, ì ạch nhưng bảo trì thì cực kỳ khó chịu.
-
Phần xử lý video, âm thanh: Quất luôn C++, nói thẳng ra là chẳng ai trong team đó hiểu sâu.
-
Phần quản lý tin nhắn, luồng dữ liệu: Lại chêm thêm Scala với Kafka vào cho “sang”.
Các ông hình dung đi, cứ như một nồi lẩu thập cẩm, mỗi miếng là một vị khác nhau. Tôi phải lao vào, ngày này qua ngày khác đọc, thử, viết lại, kết nối những cái mảnh ghép chẳng liên quan gì đến nhau. Dùng Go thì nhanh, nhưng đến lúc cần làm cái giao diện quản lý quyền hạn hay client phức tạp, Go chịu chết. Lại phải quay sang dùng Java, hoặc thậm chí là một team nhỏ dùng PHP cũ kỹ để làm mấy cái module đơn giản.
Kết quả là gì? Công ty nhìn bề ngoài thì hoành tráng, đội ngũ chia năm xẻ bảy. Mỗi team một ngôn ngữ, mạnh ai nấy lo. Giao tiếp thì loạn xạ, đẩy trách nhiệm qua lại. Tôi, với tư cách là người cố gắng kéo cái mớ bòng bong đó lại, lại là người bị chỉ trích nhiều nhất.
Cú ngã của “Vinicius” phiên bản đời thực
Cái cảm giác bị nhắm vào nó đến y như một cú va chạm mạnh trên sân cỏ. Tôi đang cố gắng triển khai một chu trình tích hợp mới, để các team có thể làm việc cùng nhau, giảm bớt cái cảnh “tay trái đánh tay phải”.
Khoảng thời gian đó là lúc tôi đang gặp chuyện gia đình. Mẹ tôi bị bệnh, tôi phải xin nghỉ phép để chăm sóc. Tôi đã cố gắng hoàn thành tất cả các đầu việc gấp trước khi đi, bàn giao đầy đủ. Vậy mà, chỉ hai tuần sau, khi tôi vừa mới quay lại văn phòng, sếp trực tiếp gọi tôi vào phòng và thông báo công ty “không cần nhân sự như tôi nữa”.
Lý do đưa ra là: “Hệ thống vẫn xảy ra lỗi, chứng tỏ anh đã không hoàn thành việc bàn giao và không giải quyết triệt để vấn đề gốc rễ.” Rõ ràng lỗi là do cái mớ kiến trúc đa ngôn ngữ lỏng lẻo, do đội ngũ không ai chịu nhận trách nhiệm mà đẩy hết cho hệ thống. Nhưng rồi, tôi lại thành kẻ bị đổ lỗi cuối cùng, chẳng khác gì Vinicius bị thẻ vàng sau khi bị đạp. Tôi đã là “không có ngoại lệ” bị gạt ra khỏi cuộc chơi.
Họ cắt lương, xóa tài khoản khỏi hệ thống nhân viên mà không có một lời giải thích tử tế nào. Tôi có bằng chứng, có email bàn giao, nhưng họ chối bỏ sạch sẽ. Thời điểm đó, tôi có con nhỏ, mọi nguồn thu nhập đều trông vào đó. Cảm giác hụt hẫng, bị phản bội nó kinh khủng lắm.
Chuyển hướng, tìm lại sân chơi công bằng
Đúng là trời không tuyệt đường người ta. Sau một thời gian loay hoay, tìm mọi cách xoay sở để có bữa cơm cho gia đình, tôi quyết định thay đổi hoàn toàn con đường sự nghiệp. Tôi không còn muốn bị cuốn vào cái vòng xoáy lươn lẹo, đổ trách nhiệm của các công ty công nghệ nữa.
Tôi nộp hồ sơ vào một Viện nghiên cứu Nhà nước về mảng phát triển nhúng (Embedded). Mọi thứ hoàn toàn khác biệt. Sử dụng C++ thôi, không cần nhảy nhót đủ thứ tiếng. Giờ giấc nghiêm túc, thứ Bảy Chủ Nhật nghỉ, lương không quá cao nhưng ổn định, bảo hiểm, thưởng Tết đầy đủ. Tôi thực hiện một quy trình phát triển từ tốn, có kiểm soát, nơi mọi người đều chịu trách nhiệm rõ ràng với công việc của mình.
Tôi an phận, làm việc cống hiến hết mình.
Bẵng đi hơn hai tháng, cái công ty cũ đó đột nhiên gọi điện, nhắn tin, cả những đồng nghiệp cũ đã từng cắt đứt liên lạc cũng nhảy vào kết bạn lại trên mạng xã hội. Họ gọi tôi quay lại, hứa hẹn đủ điều, đưa ra mức lương cao hơn rất nhiều. Tôi chỉ cười nhạt rồi nhấn nút chặn tất cả. Mọi thứ đã quá muộn rồi.
Đúng như người ta nói về Vinicius: “Không có ngoại lệ”. Không có ngoại lệ cho sự thô bạo trên sân cỏ, và cũng không có ngoại lệ cho sự tồi tệ trong môi trường làm việc hỗn độn, nơi người ta sẵn sàng phủi tay, đẩy trách nhiệm lên đầu người khác. Tôi đã thực hành, trải qua và ghi lại cái bài học xương máu đó.
Giờ đây, tôi chỉ cần một sân chơi công bằng, chậm mà chắc. Còn cái công việc cũ ư? Nó vẫn đang treo tuyển vị trí Unity đó trên mạng suốt mấy năm qua, từ 10-15 triệu giờ đã lên đến 30-50 triệu/tháng rồi, mà chẳng thấy ai vào được đâu.
