Cứ mỗi lần có đứa em nào hỏi: “Anh ơi, Man Uni (Đại học Manchester) đáng để đi du học không?” là tôi lại cười méo. Đáng hay không á? Nó còn tùy thuộc vào cái “đáng” của bạn là gì.
Hồi tôi còn ở Việt Nam, cả nhà tôi ai cũng ngẩng mặt lên trời vì tôi sắp đi Anh học. Bà cô, ông chú cứ bảo: “Giỏi quá, con nhà người ta!” Tôi cũng nghĩ tôi giỏi thật. Chọn Manchester vì bảng xếp hạng cứ gọi là đứng top, cái ngành Khoa học Máy tính thì nghe bảo là nơi khai sinh ra cái này cái nọ. Lúc ấy, tôi chỉ thấy ánh hào quang thôi, chứ có thấy gai góc gì đâu.
Tôi xách vali qua đó vào một ngày tháng Chín, trời lạnh như cắt. Đặt chân xuống cái đất Anh, tôi mới thấy cái sự thật nó phũ phàng. Mưa phùn suốt ngày, đồ ăn thì đắt đỏ, còn cái ký túc xá mà tôi tưởng tượng là sang chảnh như phim thì nó bé tí tẹo, tường mỏng dính, nghe rõ tiếng đứa phòng bên thở dốc lúc đang cày game.
Sự Đời Bóp Nát Khi Tiền Thuê Nhà Lên Giá
Học kỳ đầu tiên trôi qua cứ như một cơn ác mộng. Kiến thức thì khó kinh khủng, toàn phải tự đọc, tự nghiên cứu. Giáo sư thì nói tiếng Anh giọng Anh đặc sệt, tôi nghe cứ như vịt nghe sấm. Mà cái khó nhất không phải là bài vở, mà là cái sự sống còn ở đây.
Năm hai, tôi dọn ra ngoài thuê nhà chung với hai đứa bạn. Tiền học phí thì đã đóng bằng cả gia tài rồi, giờ tiền thuê nhà tự nhiên tăng vọt, báo trước có một tháng. Mấy đứa tôi tá hỏa. Cả lũ nhìn nhau, đứa nào đứa nấy mặt xanh lét. Không có cách nào xoay xở kịp. Tôi biết thừa là bị cái công ty môi giới nhà đất nó chơi chiêu, nhưng lúc đó, giấy tờ, hợp đồng, tất cả đều nằm trong tay nó, tôi làm sao mà cãi được?
Tôi nhớ rõ như in cái hôm đó. Tôi đã phải đi năn nỉ, gõ cửa khắp nơi. Tôi chạy lên Phòng Hỗ trợ Sinh viên Quốc tế của trường. Tôi kể lể từ A đến Z, mong trường giúp một tay, dù là chỉ là lời khuyên hay một cuộc điện thoại can thiệp. Mấy cô nhân viên ở đó, tôi nói thật, mặt cứ lạnh tanh như tiền.
- “Trường chỉ quản lý học thuật thôi em.”
- “Đây là tranh chấp dân sự, trường không can thiệp được.”
- Họ đưa cho tôi một cái tờ giấy, ghi vài cái số điện thoại của luật sư tư vấn bên ngoài.
Má ơi! Cả đống tiền học phí tôi đóng vào, đến lúc khẩn cấp nhất, lúc cần một chỗ dựa nhất thì trường lại đẩy tôi ra ngoài. Tôi cảm thấy bị bỏ rơi hoàn toàn. Cảm giác lúc đó là vừa giận vừa tủi, chỉ muốn gói ghém về nhà ngay lập tức. Nhưng nghĩ đến ánh mắt tự hào của mẹ, tôi lại không dám.
Tự Xoay Sở Và Cái Được Lớn Nhất
Sau cú sốc đó, tôi ngừng than vãn. Tôi tự nhủ, đã không ai giúp thì mình phải tự bơi. Tôi bắt đầu mày mò tìm hiểu Luật thuê nhà ở Anh, đọc hết cái trang web của hội đồng thành phố. Tôi học cách viết thư từ, học cách nói chuyện cứng rắn và dứt khoát với công ty nhà đất đó, không chấp nhận bất kỳ sự nhượng bộ nào nữa. Cuối cùng, tôi cũng kéo được tụi nó xuống đàm phán, dù không thắng hoàn toàn nhưng cũng đỡ được một mớ tiền.
Cái kinh nghiệm đó nó quý hơn tất cả các bài giảng tôi từng học ở trên lớp. Man Uni không dạy tôi làm kỹ sư giỏi nhất, mà nó dạy tôi cái bản lĩnh sống sót, cái khả năng tự giải quyết vấn đề khi không có ai để bấu víu.
Tôi bắt đầu không còn chờ đợi sự giúp đỡ từ trường nữa. Muốn học tốt ư? Tôi chủ động lập nhóm với những đứa bạn nước ngoài khác, tụi nó cũng vật vã như mình. Tụi tôi chia nhau dịch bài, tìm tài liệu. Tôi học được cách làm việc nhóm thực sự, không phải kiểu chiếu lệ. Tôi học được cách giao tiếp với những con người đến từ những nền văn hóa khác nhau.
Cái bằng tốt nghiệp hạng Khá Giỏi mà tôi cầm trên tay hôm tôi về nước, nó chỉ là một tờ giấy. Cái quý giá nhất chính là cái da mặt dày lên, cái đầu óc biết cách tự xoay xở khi mọi cánh cửa đều đóng sầm lại. Khi ra ngoài đời đi làm, cái bản lĩnh đó mới là thứ giúp tôi đứng vững, chứ không phải cái mớ lý thuyết về thuật toán tôi học trong sách.
Vậy, Man Uni có đáng không? Nếu bạn muốn một cái tên đẹp để làm màu, để khoe với hàng xóm, thì cứ đi. Nhưng nếu bạn chấp nhận nó là một cái lò lửa, nơi bạn sẽ bị vứt vào và phải tự mình bò ra, nơi mà bạn phải tự mình học cách mạnh mẽ khi bị hệ thống bỏ rơi, thì nó rất đáng. Đừng ảo tưởng về cuộc sống du học màu hồng. Hãy chuẩn bị tâm lý là sẽ có những lúc bạn thèm một tô phở Việt Nam đến phát khóc, và không ai ở đó để lau nước mắt cho bạn đâu. Đó mới là bài học lớn nhất!
